Buiten Zeeland is het vanaf 21 maart de week van het Zeeuws. Tenminste, zo zou je het kunnen zien door een mooie roze lentebril. In Nederland vieren we de hele maand maart Maand van de Streektaal, maar daar doet Zeeland niet aan mee. Gelukkig hebben ze in het meest noordwestelijke puntje van Frankrijk, waar ze een West-Vlaams dialect spreken dat zeer nauw verwant is aan de Zeeuwse dialecten, de ‘Weeke van het West-Vlamsch’. En dan is er ook nog een heel bijzonder concert op het eiland Sint Thomas, ver weg in het Caribisch gebied…
Een weeke lang Vlamsch
Al voor de elfde keer organiseert de Akademie voor Nuuze Vlamsche Taele (ANVT, nuuze betekent ons) een week van het West-Vlaams in Frankrijk. Die taal staat zwaar onder druk. Sprekers jonger dan een jaar of zestig zijn uiterst zeldzaam. Ook is het een taal die uit bijna alle domeinen van het leven is verdwenen. Zo kan het bijvoorbeeld gebeuren dat mensen al decennialang buren zijn, voordat ze erachter komen dat ze beiden naast Frans ook West-Vlaams spreken.
Om het West-Vlaams in Frankrijk zichtbaarder en toegankelijker te maken, timmert de ANVT hard aan de weg. Sinds een paar jaar is er eindelijk overheidssteun voor de vereniging en verschijnen er bijvoorbeeld meer en meer tweetalige plaatsnaam- en straatnaamborden. Er wordt ook een uitgebreid lesprogramma opgetuigd, maar het ontbreekt aan docenten die de taal nog machtig zijn. Een tamelijk frustrerende impasse.
Het programma van de week van het West-Vlaams vind je op Facebook. Van Breskens naar Bergen/Bergues is het nog geen anderhalf uur rijden. Het is een prachtige streek, dus de combinatie taalactiviteit-wandelweekend is van harte aanbevolen.
Concert voor ‘die waakman’
Zelfs veel meer dan van harte aanbevolen is het concert dat zondag 22 maart plaatsvindt in de Moravische Kerk in Charlotte-Amalie, de hoofdplaats van het eiland Sint Thomas, onderdeel van de US Virgin Islands. Dat concert is een ode aan de taalkundige dr. Gilbert A. Sprauve (zie foto), die in de aankondiging ‘Waakman van ons Muudataal’ wordt genoemd. Die ode heeft hij wel verdiend, na de bergen werk die jij heeft verzet voor de oorspronkelijke taal van zijn eiland. Dat is het Virgin Island Dutch Creole, een creool- of contacttaal die voornamelijk is ontstaan uit het 17e-eeuwse Zeeuws van de eerste kolonisten daar.
Die taal is sinds de jaren 1990 als moedertaal uitgestorven, maar dr. Sprauve heeft ze op het nippertje vloeiend leren spreken. Nu zijn hij en zijn neef Gylchris Sprauve de enige twee vloeiende sprekers op de eilanden. Maar daar wordt aan gewerkt: oom en neef willen zo snel mogelijk van twee naar tweeduizend sprekers en krijgen daarbij hulp van Nederlandse taalkundigen.
Wat het concert echt uniek maakt, is dat er hymnes, psalmen en wellicht ook wat wereldlijke liederen in de ‘Muudataal’ zullen worden uitgevoerd. Dat is waarschijnlijk voor het eerst in ongeveer anderhalve eeuw.
Kun je er onverhoopt niet bij zijn, wat eigenlijk onvoorstelbaar is, hou dan deze site in de gaten. Gylchris laat namelijk weten: ‘Ons sal opneem die concert so dat jender kan kiek die’. Hij ondertekent zijn bericht met de prachtige groet, een soort combinatie van Papiamento en Zeeuws: ‘Moeschi groetnis’.